I zwrot do adresata (?) tomu poezji:

 

Oczywiście, każdy uczciwy buddysta spytałby – ale co jest skarbem, a co szmelcem? W kolejnym wierszu czytamy:

 

   Gdy w trakcie mojego pobytu w Delhi uczestniczyłem w bogatym życiu kulturalnym tego pięknego miasta, prawie nigdy nie pomijałem występów tancerzy kathak. Nic w tym dziwnego, gdyż trudno o bardziej wysublimowaną i bogatą sztukę tańca. Jeden z takich spektakli szczególnie poruszył moją wyobraźnię. Tańczyła wybitna tancerka Manjari, improwizując przy tym w przepiękny i rzadki już niestety sposób, zaś jej akompaniatorami byli, co nieczęsto się zdarza, indyjscy sufi. Po raz kolejny uświadomiłem sobie, że tak ważny w kathaku piruet nie występuje w żadnym innym klasycznym tańcu Indii. Jego funkcja jest równie niezwykła. Stanowi on bowiem formę figury medytacyjnej, która w innych tańcach jest stateczna i nawiązuje do doskonale znanej z licznych hinduistycznych przedstawień pozycji lotosu. Manjari miała gotową odpowiedź, która nie odbiegała od moich intuicji w tym względzie. Pir, czyli ów piruet, przeszedł jej zdaniem do sztuki indyjskiej z ceremonii wirujących derwiszy. Warto podkreślić iż pir nie przeszedł jako dodany drobiazg, lecz stał się podstawową miarą dla wszystkich innych elementów kathaku. Tradycję, z której wziął się najpewniej medytacyjny piruet stworzył w tureckiej Konyi jeden z największych sufich - Jallauddin Mevlana al – Rumi. Co jednak ciekawe, gdy wgłębimy się w przyczyny dla których Mevlana wykreował tak niezwykłą ceremonię mistyczną, nie oddalimy się wcale bardzo daleko od filozofii indyjskiej. Po staranniejszym wniknięciu w kathak i wirujący taniec derwiszy mamy często wrażenie, że patrzymy na dwa brzegi tego samego lądu. O tym, skąd mogła wziąć się owa bliskość, będę pisał poniżej. Jeśli chodzi o fakty dotyczące Mevlany i tłumaczenia wierszy, wesprę się na znakomitej pracy Marka Smurzyńskiego „Moulana Dżalaloddin Rumi”. Bazuje ona na tak bogatym materiale, i jest tak wnikliwa, iż w wielu momentach chcąc nie chcąc powtarzam za nią wiele. Mam jednak nadzieję, iż zupełnie inna perspektywa, z jakiej ujmuję temat nadaje jakiś twórczy sens temu co przedstawię.   

 

     Upały zmusiły nas do ucieczki na północ Indii. Uttarakhand, znany też jako Dev Bhumi („siedziba bogów”), powitał nas cudownym chłodnym podmuchem wiatru, wielkim tłumem na dworcu i głośną dewocjonalną muzyką płynącą z tekturowych tub zawieszonych przy każdym z większych ulicznych straganów. Z całych Indii przybywają tu pielgrzymi, by choć raz w życiu zanurzyć się w rwącym nurcie Gangi, przy słynnym ghacie (miejscu kąpieli) Har-ki-Pauri, gdzie według wierzeń hindusów skapnęła kropla nektaru z dzbana unoszonego przez syna Indry Jayantę. Rytualna kąpiel w tym miejscu zapewnić ma oczyszczenie z grzechów i ostatecznie obdarzyć wyzwoleniem. Przybywają wiec tu i biedni, i bogaci. Ci pierwsi chcą by wraz z obecnym żywotem przeminęła zła passa, drudzy zaś chcą zapewnić sobie świetlaną przyszłość zmywając grzechy i angażując się tu w pobożne uczynki. Przyjechaliśmy i my obejrzeć niesamowity kult rzeki Gangi, która w Haridwar zaczyna swą podróż po nizinach, aby na własne oczy zobaczyć te tysiące ludzi z wielką wiarą i determinacją spełniających rytuały na jej brzegach.

     Hari-ki-Pauri Ghat, miejsce, w którym król Sveta spełniał surowe wyrzeczenia pragnąc otrzymać błogosławieństwa boga Brahmy, zachwyciło nas swym pięknem. Nie zastanawiając się zbyt długo wzięliśmy udział w wieczornej ceremonii ofiarowania ognia Gandze i trzymając się kurczowo łańcuchów, po trzykroć (jak nakazuje tradycja) zanurzyliśmy się w jej wartkim, lodowatym nurcie. Każdy z nas próbował skupić się i odczuć, czy rzeczywiście rytuały te mogą zmienić coś w naszym postrzeganiu świata. Zadumani i zmarznięci poszliśmy do jednej z tysiąca restauracji, by ogrzać się i ugasić coraz bardziej narastający głód. Zamówiliśmy gorące purisy i mleko z ghee (klarowanym masłem) i szafranem. Kelner przyniósł nam też cieplutką miseczkę halavy i nie mieliśmy mu tego za złe. Słodka ta potrawa rozpływała się nam w ustach. Połączenie gorących złotych placków (purisów) z doskonale przyprawionym mlekiem i słodka halavą zrekompensowało trudy podróży i wyrzeczeń pielgrzymów, którzy w Haridwar osiągnęli cel swojej podróży.

 

Tylko rytm powraca burząc wodę zdarzeń,

niszcząc jej odbicia, tworząc linie nowe,

z siebie wyrzucony biciem bębnów w szale

gwiezdnej pustki czasu, która lśni przez ogień.